Now Reading
Bir Ömür Boyu İstikrarlı Karakter Değişimi(?)

Bir Ömür Boyu İstikrarlı Karakter Değişimi(?)

Personality is an unbroken series of successful gestures.

F. Scott Fitzgerald

Kişilik bizi ve dünyayla nasıl etkileşim kurduğumuzu tanımlar. Kişiliğin gerçekte ne olduğu ve temel kişilik özelliklerimizin ilk olarak nasıl oluştuğu hakkında farklı teoriler olsa da, genel fikir birliği kişiliğin erken yaşam deneyimleriyle şekillendiği ve zaman içinde sabit kalma eğiliminde olduğu yönündedir. En yaygın kabul gören kişilik modeline göre, bizi birey olarak tanımlayabilecek beş temel kişilik boyutu vardır. Bu bahsettiğim beş temel kişilik boyutu “Big Five” olarak adlandırılır. Bu boyutlar sırasıyla: Dışa dönüklülük ,uyumluluk, vicdanlı olmak, olumsuz duygusallık ve açık fikirliliktir. 

Bir yetişkinin sahip olduğu kişilik özellikleri, bebeklik ve çocukluktan gelen mizaç türünden oluşma eğilimindedir. Mizacın ortaya çıkışı ise genetik ve aile içerisindeki yetiştirilme tarzından oluşur.

Bununla birlikte, yeni yaşam deneyimlerine bağlı olarak kişilik değişiklikleri hala meydana gelebilir. Ciddi duygusal travma veya hayat değiştirici olaylar yaşamış kişilerde önemli kişilik değişiklikleri gözlemlenebilir. Üstlendiğimiz sosyal roller bile kişiliğimizi değiştirebilir. Evebeyinliği ilk kez tecrübe eden kişiler veya yeni işlere yoğun bir şekilde yatırım yapan kimseler, yeni sorumluluklar ile beraber daha fazla düşünmeye başlamalarından ötürü, hissetme ve davranış biçimlerini değiştirmeye zorladıklarından dolayı kendilerini daha vicdanlı bulabilirler. Yeni romantik ilişkilerde olan insanlar , dünyaya bakış açıları değiştikçe, partnerlerinin refahı konusunda kendilerini daha vicdanlı bulabilirler. Bu örneklerin hepsi bize hayatlarımız değiştikçe kişiliklerimizin de değiştiğini göstermektedir.

Bu nedenle, sadece yaş almanın kişilik değişikliğinde bir etkisi olduğu söylenebilir. Daha olgunlaştıkça, (genellikle) daha uyumlu, vicdanlı oluruz ve daha fazla duygusal istikrar geliştiririz . Benlik duygumuzla daha rahat hale geldikçe, kişiliğimiz de kendimizi nasıl gördüğümüze uyacak şekilde değişebilir.Kişilik bozukluklarıyla başa çıkmayı amaçlayan birçok farklı tedavi yöntemi, genellikle hastalara yıkıcı (destructive) kişilik kalıplarını nasıl değiştireceklerini öğretmeyi içerir. Bu kişilik kalıplarını değiştirmek genellikle son derece zordur, ancak daha çok bir insanin değişim için ne kadar motive olduğuyla ilgilidir.

Ancak insanlar gerçekten kişiliklerini değiştirmeli midir? Çoğu insan daha dışa dönük veya vicdanlı insanlara hayran olma eğilimindeyken, kaçımız kişilik özelliklerini değiştirebilecek uzun vadeli değişiklikler yapmak için gerçekten çaba sarf etmeye isteklidir? Illinois Üniversitesi’nde1 psikologlar tarafından yapılan yakın tarihli bir araştırmaya göre çoğu insan kendi kişiliğinden memnun değildir ve daha olumlu bir yönde değişmek istemektedir.  Yakın zamanda Journal of Personality and Social Psychology’de 2 yayınlanan bir başka çalışma ise , bir psikolojiye giriş sınıfından alınan yetişkinlerin kullanıldığı iki deney içeriyordu. İlk deneyde, yüz otuz beş katılımcıya, tamamlanması altı hafta süren bir “kişilik çalışmasının” parçası oldukları söylendi. Çalışmanın başında, her katılımcıya beş büyük kişilik faktörleri anlatıldı ve katılımcılar bir web sitesinde çevrimiçi derecelendirme formu kullanarak kendilerini her faktörde derecelendirdiler. Daha sonra, çalışma süresince kişilik özelliklerinin kaçını değiştirmek istediklerine karar vermeleri istendi. Bu, bazı durumlarda bu değişikliği gerçekleştirmenin farklı yollarının ortaya çıkmasını içeriyordu: Kişilik değişikliği grubundaki katılımcıların yarısı, kendilerinden ” İstediğiniz değişiklikleri elde etseniz kisiliginiz nasıl görünürdü? ” sorusunun cevabını yanıtladıkları kısa bir yazı görevine katıldılar. Haftalık seanslarda hedefleri hatırlatıldı ve ilerlemelerini ölçmek için gösterdikleri gelişmeleri not ettiler. Çalışmanın sonunda kişilikleri hakkında geri dönüş verip, görevlerini tamamladılar.

İkinci deneyde, aynı sayıda katılımcıyla, Hudson ve Roberts ilk deneylerini tekrarladılar, ancak katılımcıların değiştirmek istediği kişilik özellikleriyle bağlantılı olan günlük davranıştaki değişikliklere odaklanıldı. Ayrıca kişilik değişim sürecini güçlendirmek için daha kapsamlı kişilik derecelendirme ölçümleri kullanıldı.

Araştırmacıların bulduğu sonuç, katılımcıların her iki on altı haftalık çalışma boyunca önemli kişilik değişiklikleri yapabildikleriydi. Örneğin, daha dışa dönük olmak isteyen insanlar, çalışma döneminin sonunda dışa dönüklükte daha yüksek olarak test edildiler. Kişilik testine nasıl yanıt verdiklerindeki değişikliklerin yanı sıra, günlük davranışlarında yapmak istedikleri kişilik değişiklikleriyle eşleşen önemli değişiklikler de bildirdiler. Örneğin, çalışmanın sonunda kendilerini daha dışa dönük olarak tanımlayan insanlar, diğer insanlarla daha kolay etkileşime girdiklerini ve daha dışa dönük doğalarına uygun günlük aktiviteler yaptıklarını da belirttiler.

Bununla birlikte, kapsamlı değişim planları ve haftalık destek seansları kullanılsa bile, meydana gelen gerçek kişilik değişikliği miktarı en iyi ihtimalle durağındı. Araştırmacıların rehberliğine rağmen, kapsamlı kişilik değişikliklerinin meydana gelmesi için on altı hafta muhtemelen yeterince uzun değildi. Yine de, araştırmacıların belirttiği gibi, değişen düşünce, duygu ve davranış kalıpları sonunda farklı kişilik özelliklerinde kalıcı değişikliklere yol açabilir. Bu tür bir kişilik değişikliğinin olası bir nedeni, insanların kendilerini nasıl gördükleri de dahil olmak üzere çoğu kez sosyal kimliklerini de değiştirmeleridir. 

Peki bu sonuçlar bize ne gösteriyor? Yaşamımız boyunca, olgunlaştıkça genellikle daha anlayışlı ve vicdanlı oluruz. Bu sadece yaşlanmanın doğal bir parçası mı yoksa insan kendini daha anlayışlı ve kibar yapmak icin kişiliği üzerinde mi çalışır? Kişiliğin değiştirilebileceğini kabul etmek, değişime dirençli olanların yanı sıra kişilik sorunları olan kişiler için daha etkili tedavilere yol açabilir. Hastalar çoğu zaman, aslında ya isteksiz olduklarında ya da denemekten korktuklarında, değişemeyecekleri konusunda ısrar ederler. 

Olumlu bulgulara rağmen araştırmacılar, sonuçlarının kendi kendini raporlamaya dayandığı ve dahil olan sürenin birçok insanda kalıcı kişilik değişiklikleri sağlamak için muhtemelen çok kısa olduğu konusunda uyarıyorlar. Yine de insanlar motive olurlarsa kişilik özelliklerini değiştirebilecek ve değişim sürecine yardımcı olabilecek psikolojik müdahalelerde yer alabilecek gibi görünüyorlar.  

*1 https://experts.illinois.edu/en/publications/volitional-personality-change

 *2https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25822032/

Nasıldı bu ?
Aydınlatıcı
11
Ciddili
2
Dantelsi
1
Geliştirilmeli
0
Kafa Karıştırıcı
0
Yorumları Göster (0)

Yorum yaz

E-mail adresin hiçbir şekilde paylaşılmayacaktır .

Tüm hakları saklıdır.

© 2021 Dantelz 

Yukarıya Dön